Florida Probe՝ լնդերի վիճակի համակարգչային չափում
Պերիօդոնտալ հիվանդությունը չի ցավում մինչև ուշ փուլերը։ Այն դրսևորվում է թվերով՝ գրպանիկի խորությամբ, արյունահոսությամբ, ոսկրի կորստով։ Florida Probe-ը այդ թվերը չափում է հաստատուն ուժով և գրանցում համակարգչում՝ որպեսզի հաջորդ այցին կարողանանք համեմատել։
Ինչու է չափումը որոշիչ
Բուժման արդյունքը գնահատվում է ոչ թե տպավորությամբ, այլ նույն կետերի կրկնակի չափմամբ։
Պերիօդոնտի բուժման միջազգային չափանիշը թվային է. բուժման ավարտին չպետք է մնան 4 մմ-ից խորը գրպանիկներ՝ զոնդավորման ժամանակ արյունահոսությամբ, և 6 մմ և ավելի խորը գրպանիկներ։ Այս չափանիշը (Եվրոպական պերիօդոնտոլոգիայի ֆեդերացիայի S3 ուղեցույց, 2020) հնարավոր չէ կիրառել, եթե ելակետային վիճակը գրանցված չէ կետ առ կետ։ Առանց ելակետի «լավացել է»-ը մնում է կարծիք։
Առանց Florida Probe-ի զոնդավորման մենք չենք կարողանում օբյեկտիվ գնահատել բուժման արդյունքը։ Կարող ենք տեսնել, որ լինդը լավ տեսք ունի, բայց չենք կարող ապացուցել, թե որ կետում է վիճակը բարելավվել և որտեղ՝ վատացել։
Ի՞նչ է Florida Probe-ը
Համակարգչային պերիօդոնտալ զոնդ և ախտորոշիչ ծրագիր՝ ստեղծված համալսարանական հետազոտության շրջանակում։
- ԾագումԶոնդը մշակվել է Ֆլորիդայի համալսարանում 1985 թվականին՝ ԱՄՆ Առողջապահության ազգային ինստիտուտների (NIH) պահանջով, իսկ համակարգը շուկա է դուրս եկել 1987 թվականին։ Առաջին կլինիկական նկարագրությունը հրապարակվել է Journal of Clinical Periodontology-ում 1988 թվականին։
- Հաստատուն ուժԶոնդը սեղմում է հյուսվածքին միշտ նույն՝ 15 գրամ ուժով։ Ձեռքի զոնդի դեպքում ուժը տատանվում է բժշկից բժիշկ և նույնիսկ նույն բժշկի մոտ՝ օրվա ընթացքում։ Ուժի տարբերությունը չափման ամենամեծ սխալի աղբյուրն է։
- ՃշգրտությունՉափումը գրանցվում է 0,1–0,2 մմ ճշգրտությամբ՝ էլեկտրոնային ձևով, ոչ թե զոնդի բաժանումները աչքով կարդալով։
- Ավտոմատ գրանցումԱրդյունքը համակարգիչ է մտնում ոտնակի սեղմումով։ Ոչ ոք թիվը բարձրաձայն չի թելադրում և ոչ ոք այն ձեռքով չի գրանցում. այս երկու քայլից էլ սխալ չի ներթափանցում։
- ՀամեմատությունԾրագիրը պահում է բոլոր այցերը և ցույց է տալիս, թե որ կետում է խորությունը նվազել, որտեղ՝ անփոփոխ մնացել, որտեղ՝ խորացել։
- Միջազգային կիրառությունFlorida Probe-ը որպես չափման ստանդարտ օգտագործվում է կլինիկական հետազոտություններում՝ ներառյալ ClinicalTrials.gov-ում գրանցված բազմակենտրոն ուսումնասիրություններ, հենց այն պատճառով, որ չափումը քիչ է կախված օպերատորից։
Չափման արդյունքը հայտնվում է էկրանին ուղիղ եթերում՝ ատամի յուրաքանչյուր կետի համար։
Ի՞նչ ենք չափում
Գրպանիկի խորությունը ընդամենը մեկ ցուցանիշ է։ Համակարգը միաժամանակ գրանցում է վեց տարբեր չափորոշիչ՝ ատամի յուրաքանչյուր մակերեսի համար։
Գրպանիկի խորություն
Լնդի եզրից մինչև գրպանիկի հատակը՝ միլիմետրերով, ատամի վեց կետում։ Խորությունը 4 մմ-ից ավելի նշանակում է, որ մաքրումը տնային պայմաններում այլևս չի հասնում այդ գոտուն։
Ռեցեսիա և կպչման մակարդակ
Որքանով է լինդը նահանջել և որքան կապակցական հյուսվածք է կորել։ Կպչման մակարդակը հիվանդության իրական խորությունն է. խորությունը կարող է փոքրանալ ուղղակի լնդի նահանջի հաշվին։
Արյունահոսություն
Զոնդավորման ժամանակ արյունահոսությունը բորբոքման ցուցանիշն է։ Դրա բացակայությունը կայունության ամենահուսալի կանխատեսիչն է՝ բացասական կանխատեսող արժեքը մոտ 98%։
Թարախային արտադրություն
Գրպանիկից թարախի արտազատումը գրանցվում է առանձին կետով։ Սա ակտիվ վարակի նշան է և փոխում է բուժման հրատապությունը։
Ատամի շարժունակություն
Չափվում և գրանցվում է յուրաքանչյուր ատամի համար՝ ոսկրային հենարանի կորստի աստիճանը գնահատելու համար։
Ֆուրկացիա
Բազմարմատ ատամների արմատների բաժանման գոտու ներգրավվածությունը՝ առանձին ցուցանիշ, որը որոշում է ատամի կանխատեսումը։
Ինչու է արդյունքը քիչ կախված բժշկից
Ձեռքի զոնդի դեպքում նույն գրպանիկը երկու բժիշկ կարող է չափել տարբեր կերպ։ Համակարգը հեռացնում է այդ տարբերության հիմնական պատճառները։
- Ուժը հաստատուն է — 15 գրամ՝ անկախ նրանից, թե ով է չափում և որերորդ բուժառուն է օրվա ընթացքում։
- Ընթերցումը էլեկտրոնային է — Ոչ ոք չի գնահատում «մոտավորապես 5 մմ» զոնդի բաժանումներով։
- Գրանցումը ավտոմատ է — Ոտնակի սեղմում՝ և թիվը քարտում է։ Թելադրանքի և ձեռագիր գրանցման սխալները բացառվում են։
- Արձանագրությունը նույնն է — Բոլոր ատամները, վեց կետ յուրաքանչյուրի համար, նույն հաջորդականությամբ՝ ամեն այցի ժամանակ։
Գիտական գրականությունը զուսպ է. հաստատուն ուժի զոնդը միշտ չէ, որ ցույց է տալիս ավելի բարձր վերարտադրելիություն, քան լավ ուսուցանված մասնագետի ձեռքի զոնդը։ Սակայն այն հեռացնում է ուժի տատանումը, տեսողական ընթերցումը և թելադրանքի սխալը՝ երեք գործոն, որոնք ամենից շատ են խանգարում այցերի միջև համեմատությանը։
Ինչպես է անցնում չափումը
Ամբողջական պերիօդոնտալ քարտը կազմվում է մեկ այցի ընթացքում։
Նախապատրաստում
Ատամնաշարը զննվում է, համակարգում գրանցվում են բացակայող ատամները, իմպլանտները և պսակները։
Զոնդավորում
Յուրաքանչյուր ատամի վեց կետ՝ մոտ 170–180 չափում ամբողջական ատամնաշարի համար։ Համակարգը յուրաքանչյուր թիվ արտասանում է բարձրաձայն։
Լրացուցիչ ցուցանիշներ
Նույն անցման ընթացքում գրանցվում են արյունահոսությունը, թարախը, շարժունակությունը, ֆուրկացիան և ռեցեսիան։
Փառի քարտ
Առանձին գրանցվում է ատամնափառի և ատամնաքարի բաշխումը՝ ըստ մակերեսների և ըստ ատամների խմբերի։
Ախտորոշում
Ծրագիրը հաշվարկում է ամփոփ ցուցանիշները. խորությունների բաշխումը, արյունահոսող կետերի տոկոսը, փառի ինդեքսը։
Քարտի հանձնում
Բուժառուն ստանում է տպված քարտը՝ իր թվերով, և դրանք դառնում են բուժման պլանի հիմքը։
Իրական քարտեր մեր պրակտիկայից
Երկու փաստաթուղթ, որ ստանում է յուրաքանչյուր բուժառու չափումից հետո։
Պերիօդոնտալ քարտ
Ամբողջ ատամնաշարը՝ կետ առ կետ։ Կարմիր նշաններով երևում են արյունահոսող և թարախակալած կետերը, սանդղակով՝ գրպանիկների խորությունը։ Ներքևի ամփոփումը ցույց է տալիս, թե բոլոր չափված կետերի քանի տոկոսն է նորմայի սահմաններում և քանիսը՝ 4 մմ-ից խորը։
Փառի քարտ
Ատամնափառի և ատամնաքարի բաշխումը՝ ըստ մակերեսների։ Այս քարտը ցույց է տալիս, թե հիգիենայի որ գոտիներն են դուրս մնում ամենօրյա խնամքից՝ ներատամնային տարածքները, լեզվային մակերեսները, հետին ատամները։ Այն դառնում է անհատական հիգիենայի ուսուցման հիմք։
Ինչպես ենք գնահատում բարելավումը
Չափումը կրկնվում է նույն արձանագրությամբ՝ և համակարգը համեմատում է երկու այցերը։
Ելակետ
Բուժումից առաջ գրանցվում է ամբողջական քարտը։ Սա այն կետն է, որի հետ համեմատվելու է ամեն ինչ։
Բուժում
Ոչ վիրահատական պերիօդոնտալ բուժում՝ GBT արձանագրությամբ, խորը մաքրում, հիգիենայի ուսուցում։
Վերագնահատում
6–8 շաբաթ անց չափումը կրկնվում է։ Համակարգը ցույց է տալիս յուրաքանչյուր կետի փոփոխությունը միլիմետրերով։
Որոշում
Եթե մնում են 4 մմ-ից խորը արյունահոսող կետեր կամ 6 մմ և ավելի գրպանիկներ, անցնում ենք հաջորդ փուլին։ Եթե ոչ՝ անցնում ենք պահպանողական ծրագրին։
Պահպանում
Կրկնվող չափում՝ 3–6 ամիսը մեկ։ Կայունությունը նշանակում է, որ արյունահոսող կետերը կազմում են 10%-ից քիչ։
Այս հերթականությունը համապատասխանում է Եվրոպական պերիօդոնտոլոգիայի ֆեդերացիայի (EFP) S3 մակարդակի կլինիկական ուղեցույցին՝ I–III փուլի պերիօդոնտիտի բուժման համար։
Բուժառուն լսում է իր թվերը
Համակարգը յուրաքանչյուր չափումը արտասանում է բարձրաձայն։
- Խնդիրը դառնում է շոշափելիԵրբ բուժառուն լսում է «երկու, երեք, երկու», իսկ հետո՝ «վեց», նա ինքն է հասկանում, թե որտեղ է խնդիրը՝ առանց բացատրության։
- Ոչ մի համոզումՉափումը կատարվում է առանց մեկնաբանության։ Թվերը նույնն են բոլորի համար, և դրանք չեն կախված նրանից, թե ինչ ենք առաջարկելու։
- Համեմատությունը տեսանելի էՀաջորդ այցին բուժառուն տեսնում է իր երկու քարտը կողք կողքի և ինքն է գնահատում, թե ինչ է փոխվել։
- Պատասխանատվությունը կիսվում էՓառի քարտը ցույց է տալիս, թե որ գոտիներն են բաց մնում տանը։ Սա ոչ թե մեղադրանք է, այլ անհատական քարտեզ։
Ով է կատարում չափումը
Florida Probe-ով աշխատում է բժշկուհի Նաիրա Հովհաննիսյանը՝ կլինիկայի պերիօդոնտալ ուղղության պատասխանատուն։
Դր. Նաիրա Հովհաննիսյան
Ստոմատոլոգ, պերիօդոնտալ ուղղության պատասխանատու
Բժշկուհի Հովհաննիսյանը «Սպիտակ Ամրոց» կլինիկայում աշխատում է 2010 թվականից։ Նրա մասնագիտական ուղղությունը ոչ վիրահատական պերիօդոնտոլոգիան է՝ լնդերի բուժումը առանց վիրահատության, չափվող արդյունքով։ Այս ոլորտում նա և՛ բուժում է, և՛ դասավանդում։
Ե՞րբ է անհրաժեշտ
Չափումը կատարվում է ոչ միայն բողոքի դեպքում։
Լնդերի արյունահոսություն
Ատամները լվանալիս արյան հայտնվելը նորմա չէ։ Սա բորբոքման առաջին և ամենահաճախ անտեսվող նշանն է։
Մինչև իմպլանտացիա
Չբուժված պերիօդոնտիտը իմպլանտի կորստի հաստատված ռիսկի գործոն է։ Չափումը կատարվում է մինչև պլանավորումը։
Մինչև օրթոդոնտիկ բուժում
Ատամների տեղաշարժը բորբոքված պերիօդոնտի պայմաններում արագացնում է ոսկրի կորուստը։
Մինչև օրթոպեդիկ աշխատանք
Պսակների և ծածկապրոթեզների հենարանը լնդի և ոսկրի վիճակն է, ոչ թե միայն ատամը։
Շաքարային դիաբետ
Պերիօդոնտիտի և դիաբետի կապը երկկողմանի է. մեկի վատթարացումը վատացնում է մյուսը։
Ծխելը
Ծխողների մոտ լնդի արյունահոսությունը քողարկվում է։ Խորության չափումը դառնում է միակ հուսալի ցուցանիշը։
Հաճախակի տրվող հարցեր
Ցավո՞տ է չափումը։
Հաստատուն 15 գրամ ուժը ընտրված է հենց այն պատճառով, որ ամենացածր անհարմարությունը լինի։ Բորբոքված գրպանիկներում զգայունությունը հնարավոր է, բայց սովորական զոնդավորումից ավելի ցավոտ չէ, քանի որ ուժը չի գերազանցում սահմանվածը։
Որքա՞ն է տևում։
Ամբողջական քարտի կազմումը տևում է մոտ 20–30 րոպե՝ կախված ատամների քանակից և կլինիկական վիճակից։
Ամեն այցի՞ն է կատարվում։
Ոչ։ Ելակետային չափումից հետո այն կրկնվում է վերագնահատման փուլում՝ 6–8 շաբաթ անց, ապա պահպանողական ծրագրի շրջանակում՝ 3–6 ամիսը մեկ։
Փոխարինո՞ւմ է ռենտգենին։
Ոչ։ Զոնդավորումը չափում է փափուկ հյուսվածքի և կպչման վիճակը, ռենտգենը՝ ոսկրի մակարդակը։ Երկուսը լրացնում են միմյանց, և պլանը կազմվում է երկուսի հիման վրա։
Կարո՞ղ եմ քարտը վերցնել ինձ հետ։
Այո։ Տպված քարտը Ձերն է։ Այն կարող եք ցույց տալ ցանկացած այլ մասնագետի՝ Հայաստանում կամ արտերկրում։
Ի՞նչ է նշանակում «կայուն վիճակ»։
Երբ չեն մնում 4 մմ-ից խորը գրպանիկներ արյունահոսությամբ, չկան 6 մմ և ավելի գրպանիկներ, իսկ արյունահոսող կետերը կազմում են բոլոր կետերի 10%-ից քիչը։
Իմացեք Ձեր թվերը
Չափումը 20–30 րոպե է։ Արդյունքում ստանում եք Ձեր պերիօդոնտալ քարտը՝ փաստաթուղթ, որի հետ կհամեմատվի ամեն հաջորդ այց։
Գրանցվել պերիօդոնտալ ախտորոշման
Երևան, Նիկողայոս Ադոնցի 6/1 · +374 12 336699